aǧrı azerbaycan dergisi

یازار : Alishan.Arzublog.com

+0 beyen

آغری نشریه آزربایجان منتشرشد.

دوستان عزیزشماره، 137نشریه((آغری))روزسه شنبه 14آذر منتشرشد.

هم اکنون میتوانیدازدکه های روزنامه فروشی وفروشنده های کتاب تورکی نشریه((آغری ))رابخواهید..





sarı gelin

یازار : Alishan.Arzublog.com

+0 beyen

آذربایجان موسیقی سینین دانیلماز شاه اثری

ساری گلین

آذربایجانین زنگین فرهنگی،موسیقی سی بوتونلوکده خالق فولکلورمیراثی اوقدرگوجلودورکی،گاهدان اوبیری میللتلری ده بومیراثی اؤزلرینه صاحاب چیخماق اوچون  وسوسه یه سالیر.بونلارین بیریسی آذربایجانیمیزین اونودولمازخالق اثری،ساری گلین ماهنی سیدی.بوشاه اثری ارمنستانداواؤزلیکده اونلارین فیکیرباشچیلاری ساختاکارلیقلا،اؤزلرینه صاحاب چیخماغاچالیشیرلار.بوآرادادئمک اولاربیزده گوناهسیزساییلمیریق،آتالاردئمیشکن،مالینی خاخشی ساخلا،قونشونی اوغروتوتما!

ساری گلین نه تک آذربایجان موغام موسیقی سینین ان باریزنیشانلاریندان بیری ساییلیربلکه اونون دویغولوایلاهی آهنگی یوخاری سویه ده مسلمان عرفانین اوزه چکیب گؤستریر.

ساری سیمده اوزن شورموغامینداگزن ساری گلین شوبهه سیز موغام موسیقیمیزین آیریلمازبیرپارچاسی ساییلیر.

ساری گلینین تکجه سحرانگیزسسی اؤزگه لری بوشاه اثره تاماح گؤزیله باخماسیناکیفایتدیر.آمماسانکی ساری سیمه،اینجه روحاتوخانماق اولمازوقوی بوتون بشریت بیلسین ساری گلین آذربایجانین دانیلمازخالق ماهنی سیدیر.

ساری گلینین یارانماتاریخینه گؤره نچه فیکیرسؤیلنمیشدیر.ساری گلین قدیم آشیق سبکینده اولان خالق ماهنیسیدی.بوماهنی یئددیلیک قوشمااوستونده قوشولوب،هابئله شورموغام اوسته تکمیلله شیب.بویئددیلیک قوشماایله شورموغامی آذربایجانین موسیقی سینه عاییدیر،بوندان علاوه بوتون موسیقی آلت لرینده (اؤزللیکله تاردا)ساری تئل تام تئللرین گلینی آدلانیر،ساری گلین ماهنی سی بوتئلده چالدیغیناگؤره داهاچوخ بوآدااویغون گلیر.

داهابیرفیکیرساری گلینین یارانماسین شاه ایسماعیل خطائی یه نیسبت وئریر.بئله نقل اولوب شاه ایسمائیل قیزل باشلارین پایتختی تبریزده اولارکن بیرگؤزل رقاصه قیزی ساراینداگؤرن کیمی بوسؤزلری دیله کتیریرویاخوددئییرلرساری گلین شاه ایسماعیلین سئوگیلیسی ایدی.ساری گلینین یارانماسیناگؤره داهابیرصوحبت ده قالیر.اودابوندان عیبارتدیر:ساری گلین ماهنیسی 1915-جی میلادی ایلده ارزروم ساریشن قیزاعاشیق اولان بیر تورک عسگرین نیسگیللی سؤزلریندن یارانیب.قیزین ننه سی بو وصلته مانع ایدی.سونرالاربوعسگرساواش مئیدانینداشهیداولارکن یولداشلاری اونون دیلیجه ساری گلین اوخویاراق دیللره سالیرلار.

هرحالداساری گلین بیرخالق اثری اولا،سونرالاراونوشاه ایسماعیل یاتورک عسگری یارادااساس بودور،بونلارین هامیسی قدیم آذربایجان تورپاغیندایارانیب.هابئله یئددیلیک قوشمااوستونده اوخونوب یازیلماسی داان اساس موضوعدور.

ساری گلینین تاریخ،مکان وسؤزونده علاوه موسیقی آلتلرینده ده آذربایجان خالقینا عاییداولماسی ایثبات اولونوب.ساری گلین ماهنیسی تاردان علاوه کی ساری سیملراؤزرینده چالینیر،اونومشایعت ائدن ان اساس موسیقی آلتی «بالابان»داشوبهه سیزآذربایجانین غنی موسیقیسینه عاییدیربونودونیانین باشقابؤیوک موسیقی خادیملری اوجمله دن فارس موسیقی سینین بؤیوک خادیمی روح ا...خالقی ده تصدیق ادیب وبالابانی اصیل آذربایجان موسیقی آلتی آدلاندیریب.«بالابان»ین  آدی بئله بونوگؤستریر(بالا=خیردا،بان=سس).

سونونداساری گلین ماهنیسینابیرداهانظرسالیب،گؤرک آذربایجانیمیزین قدیم عادت عنعنه سین نئجه دیله گتیریب ودانیشیر.بوماهنیداهربیربندین اؤزونه گؤره اؤزل بیرمعناسی وار.بوسبب اوزوندن ماهنی ائشیده نی درین دوشونجه یه مجبورائدیر.

((ساری گلین))

ساچین اوجون هؤرمزلر

گولوسولودرمزلر

ساری گلین

بوسئودانه سئودادیر؟

سنی منه وئرمزلر

نئلییم آمان آمان

ساری گلین

بودره نین اوزونو

چوبان قایتارقوزونو

نه اولابیرگون گؤریدیم

نازلی یاریمین اوزونو

نئلییم آمان،آمان

ساری گلین

عاشیق ائللرآیریسی

شاناتئللرآیریسی

بیرگونونه دؤزمزدیم

اولدوم ائللرآیریسی

نئیلییم آمان،آمان

ساری گلین.



آچار سؤزلر : گلین,

alınma sözlük'ler

یازار : Alishan.Arzublog.com

+0 beyen

آلینماسؤزلوک لرین تورک دیلینده ایشله نیل مسی

  • آمبولانس=جان قورتاران
  • ائکولوژی=چئوره بیلیمی
  • اجنبی=یابانجی
  • استخر=اوزمه گؤلو
  • دانشگاه=بیلیم یوردو
  • نمایه=گؤسترگه
  • پاره وقت=یاریم گون
  • پاک کن=سیلگی
  • نورافکن=ایشیلداق
  • پرینتر=باسیجی
  • پسوند=اک
  • تیراژ=باسقی ساییسی
  • بیمارستان=خسته خانا
  • بخش=بؤلوم
  • ظرفشوئی=قاب یویان
  • زلزله=یئرسیلگه نیشی
  • سفیر=ائلچی
  • هواپیما=اوچاق
  • فریزر=دوندوروجو
  • فشارخون=قان باسینجی
  • تمام وقت=تام گون
  • فیلتر=سوزگج
  • میکسر=قاتیجی
  • هئلی کوپتر=دیک اوچار
  • یخچال=سویودوجو




پدرمطبوعات آذربایجان

یازار : Alishan.Arzublog.com

+0 beyen

حسن بیگ زردابی

پدرمطبوعات آذربایجان

حسن بیگ ملیكوف(زردابی)28ژوئن1842(7تیرماه 1221)درشهرزرداب درساحل رودكورامتولدشد.تحصیلات ابتدایی رادرشاماخی ومتوسط رادرتفلیس گذراند.درسال 1861وارددانشگاه مسكوشدوچهارسال بعدبامعدل ممتازازدانشگاه علوم طبیعی این دانشگاه فارغ التحصیل كشت.باوجودامكان تدریس دردانشگاه مسكو،عشق بی حدووصف به وطن وسرزمین مادری وهمچنین آرزوی خدمت به ملت آذربایجان این معلم جوان وآینده داررابه آذربایجان كشاند.بعدازمدتی خدمت درتفلیس ،به قوبارفته ودردادگاهی مشغول خدمت به مردم شد.بعدها به باكوآمدودردبیرستان به تدریس روی آورد.

بعدازكشف نفت درسال 1825،آذربایجان نگاه ویژه دنیاوبالاخص امپراطوری روسیه رابه خودجلب كرد.به طوری كه بعداز حفراولین چاه نفت درخاك آذربایجان درسال1848،شرایط آذربایجان به كلی دگرگون شد.باكوروزهای متفاوتی سپری میكرد.صنایع،كارگاههاوكارخانه ها،امكانات وفضای شهری و...به سرعت هرچه تمام تر به سوی توسعه قدم برمیداشتند.چنین فضایی پیشرفت فرهنگی وآموزشی رامی طلبید.بنابرین دراولین قدم ضروری ایجادمطبوعات حس می شد.حسن بیگ زردابی كه دراین شرایط وجودنشریه ای به زبان مادری مردم آذربایجان راضروری می دید.برای جامه عمل پوشاندن به آرزوی خودسه سال تمام تلاش كردوزحمات ودردسرهای زیادی به جان خرید.بارهابه اداره ژاندارمری فراخوانده شدوتحت بازجوئی قرارگرفت.باتهدیدبه مرك ازسوی باندهاومافیای سیاه روبروشد.ازاستانبول دستگاه چاپ وحروفچینی سفارس داد وسرانجام زحمات اوبه بارنشست ودرروز22جولای1875درچابخانه قوبرناتورباكونشریه اكینچی به عنوان اولین جریده به زبان توركی آذربایجانی منتشرشد.جمهوری آذربایجان،22جولای هرسال رابانام ::روزنشرملی::نامگذاری كرده است.

نشریه اكینچی ازتاریخ22جولای1875(31تیر1254)لغایت29سپتامبر1877(7مهر1256)به صورت دوشماره درهرماه ودرتیراژ300-400نسخه منتشرمی شد.درطی این دوسال 56شماره ازاین جریده چاپ شد.دراین دوهفته نامه مقالات ونوشته های نجف بیگ وزیروف،عسگربیگ آدی گؤزل ازمسكو،محمدتقی علیزاده شیروانی ازشاماخی ،محمدصادق گنجوی ازگنجه،حیدری ازدربندوهمچنین اشعارسیدعظیم شیروانی ومقالات میرزافتحعلی آخوندوف كه بانام وكیل نامعلوم ملت امضاء می كردبه چاپ می رسید.تمام كارهاازجمله گردآوری نوشته ها،چاپ،توزیعو...راحسن بیگ خودش به تنهایی انجام می داد.وگاهی روزنامه رارایگان به ولایات وروستاها مر فرستاد.بیشتراوقات روزنامه ازنظرمادی زررمی كرد،لیكن هدف زردابی بسیاروالاتروفراترازمادیات بود.

نشریه اكینچی كه به دست پرتوان پدرمطبوعات آذربایجان حسن بیگ زردابی پابه عرصه وجودنهاده بوددراندك مدتی نام وآوازه اش درسراسرقفقازپیچیدوتحسین بسیاری از فرهیختگان،روشنفكران ومردم عادی رابرانگیخت.زردابی وگروه همكاران وی دلیل عقب ماندگی مردم منطقه رادرنبودآزادی حقیقی،باورها وپندارهای غلط،دین ومذهب آلوده شدن به خرافات،حاكمان واربابان استعمارگرو...می دانستند.آنان كه نویسندگانی آزاداندیش وآزادی خواه وطرفدارزندگی مناسب ودرخورشان مردم بودند،نهایت تلاش خودرادرجهت خارج شدن ملت ازگرداب جهالتی كه ناخودآگاه گرفتارآنشده بودوروزبه روزبیشتربه اعماق تاریك آن فرو می رفت،می كردندوحرف ها وراهكارهای خودرابه واسطه این جریده به گوش مردم می رساندند.طبیعی بودكه این خط مشی وافكارنویسندگان به مذاق دولتمردان وحاكمانی كه می خواستندمردم رادرناآگاهی وجهالت نگه دارندوبه معنای واقعی ملت رااستعماركنند،خوش نمی آمدوموجبات نارضایتی آنان رافراهم می نمود.لیكن بعدازاینكه انتشاراین جریده همچون غرش آتشفشانی،توجه منطقه رابه خودجلب كرد.برخی نوكران حلقه به گوش اربابان ومنفعت طلبان،بادرخطردیدن منافعشان وكسادشدن بازارشان كه جز ناامیدی ویاس چیزدیگری برای مردم نداشت باهربهانه واهمی به این نشریه حمله كرده وازهیچ تلاشی برای زمین زدن آن فروگذاری نكردند نهایتا29سپتامبر1877انتشاراكینچی برای همیشه متوقف شد.دراین مدت كوتاه این نشریه تبدیل به فریادوصدای آزادی خواهان ودموكراسی خواهان عصرخویش گردید.بنابراین درفضای اختناق وخفقان رژیمی مرتجع،اشغالگروتمامیت خواه زیاددوام نیاورد.زردابی واكینچی آغازگروپیشروراهی پرتلاطم ولی درعین حال درخشان وپرثمردرتاریخ فرهنگ ومطبوعات آذربایجان شدندومشعلی راكه روشن كرده بودندنه تنهاخاموش نشدبلكه روزبه روزشعله ورتركردید.پس ازتعطیلی اكینچی،زردابی ازتدریس منع گردیدوازباكوتبعیدشد،ولی همچنان به صورت فعال درمطبوعات حاضربودودرنشریات زیبا،حیات،ارشاد،كشكول،كاسپی و...مقالات علمی فرهنگی پرشماری ازوی چاپگردید.

زردابی رامیتوان مرداولینهای آذربایجان نامید.علاوه بربنیانگذاری مطبوعات وی درسال1873اولین تئاترتوركی آذربایجانی بانام«سرگذشت وزیرخان لنگران»رادرشهرباكوبه روی صحنه برد،همچنین ایشان ازموسسان نخستین مجتمع آموزشی وفرهنگی دخترانه درآذربایجان،صدراولین كنكره معلمان مسلمان آذربایجان،اولین مسلمان فارغ التحصیل دانشگاه مسكو،اولین استادمسلمان وبومی اولین دانشگاه آذربایجان،اولین دانشمندطبیعت شناس آذربایجان،بنیانگذاراولین جمعیت خیریه دركشورهای اسلامی و...بودند.

حسن بیگ زردابی كه لحظه لحظه عمرپربارخودرادرجهت اعتلای نام آذربایجان درعرصه های علمی،آموزشی،فرهنگی وادبی گذرانده بوددرتاریخ 28نوامبرسال 1907(6آذر1286)چشم ازجهان فروبست ودركنارمسجد«بی بی هیبت»باكوبه خاك سپرده شدوسالها بعدمزاراوبه گورستان فخری انتقال یافت.

روحش شاد



آچار سؤزلر : آذربایجان,

bir balık

یازار : Alishan.Arzublog.com

+0 beyen

ورزقان

ورزقان یکی ازشهرهای استان آذربایجان شرقی استکه دربخش مرکزی شهرستان ورزقان واقع شده است ومرکز این شهرستان می باشدکه درسابق یکی ازبخشهای شهرستان اهربوده است.این شهرستان درچهل کیلومتری غرب اهرو78کیلومتری شمال تبریزواقع شده است.ازسمت شرق به شهرستان اهر،ازسمت غرب به شهرستان های مرندوشبستر،ازسمت شمال به شهرستان های کلیبروجلفاوازسمت جنوب به شهرستان تبریزمحدودشده است.منطقه ورزقان ازقدیمیترین مناطق قره داغ به شمارمی رود.براساس گزارش خبرگذاری ایسکانیوزوبه گفته رئیس شورای ثبت آثارتاریخی وفرهنگی استان آذربایجلن شرقی،55تپه ومحوطه باستانی شهرستان ورزقان درفهرست آثارملی ثبت شده است.قدمت قریب به اتفاق این آثاربه بیش ازسه هزارسال برمی گردد.تازه اینها قسمت های شناخته شده ای از این آثار است.این حرکت شورای ثبت آثاراستان هرچندمسرت بخش میباشدولی قدمهای جدی جهت شناساندن تاریخ وتمدن شبه جزیره قره داغ ضروری است.نظرات مختلفی درمورد علت نامیدن این منطقه به نام«ورزقان»وهمچنین معنا ومفهوم این نام داده شده است.

عده ای واژه ورزقان راباشکل قدیمی تر«ورزگان»(ورزنه+گان)،نامی فارسی به معنای«محل برزگری»آورده اند.عده ای نیزمی گویند«دریکی ازجنگهای زمان های گذشته درمحل فعلی ورزقان،اردوگاهی ایجاد واسرارادرآنجاجمع کرده وبه آنهاوظیفه(مستمری)می دادندو«وظیفه خوران»میگفتندکه به مرورزمان به«ورزقان»مبدل شده است».(تاریخ وجغرافیای ارسباران،حسین دوستی،ص 177).دربعضی ازسایتها هم اینگونه آورده اند:«کلمه ورزقان واژه ای ترکیبی است.ازآنجایی که درزبان ترکی هرجابایستی ازلغات دارای یک واج صدادارباشد،پس اسن کلمه ترکیبی است ازدوواژه وَر+زیقان یاغان تشکیل شده است.درباب کلمه «وَر»چنین آورده اند:یک لغت آذربایجانی است ودرعمل به کارکشت ودروگفته می شودویابخشی ازمزرعه که یک کارگرروی آن کارمیکندوسهم آنکارگرازکل کل ردرحال انجام به حساب می آید.ونیزردیف وخط ممتدازکشت ومحصول رانیز گویند.همچنین به معنی سهم وحصّه نیزآمده است.کلمه«زیغان»نیزاحتمالاصورت تغییریافته«ییغان»باشدکه درترکی قدیم محتمل به کاررفته باشد.باترکیب این دوواژه به این صورت معنی اینچنین بدست می آید:«محل خرمن محصولات کشاورزی».عده دیگرنیزمعتقدهستند:«احتمالاکلمه ورزقان دراصل«وَرَزَقان»باشدواگرچنین باشدبه معنی محل خشک کردن محصولات باغی است.به این صورت که وَرَزَندرترکی به معنی زمین مسطحی که درکنارباغات انگوروسایرمحصولات باغی است وازآن برای پهن وخشک کردن میوه ها استفاده می شود.یابه عبارتی دیگرخرمن میوه نیزمیتواند باشد.گان یاقان یاکان نیزبه معنی محل آمده است.»

ضمن احترام گذاشتن به نظرات نویسندگان مطالب بالایادآوریادآوری میکنم اگراین نام بخاطرمساعدبودن کشت وزرعبه این منطقه(قریب به اتفاق دیمی)داده شده است این نام می توانست زیبنده مناطقی چون دشت مغان ودشت گرمادوز که ازلحاظ کشت وزرع گندم وجووشایرغلات سرآمدسرزمین آذربایجان است،بوده باشد.درموردباغ وومحصولات باغی هم همینطوراست..افسانه «وظیفه خوران»هم تکان داده نشودبهتراست!

به عقیده ماواؤه«ورزقان»صورت تصوریافته کلمه «وارساقان»میباشدکه به مرورزمان تغییروتحول یافته وبه صورت فعلی درآمده است.شایان ذکراست وجود«وارساق/وارتساق»هابه عنوان یکی ازقبایل ترک زبان آذربایجان به اتفاق قبایلی همچون:ساقاها،قاشقای ها،آرساق ها،باسیل هادرآذربایجان وهمسایه های آن امری تثبیت شده است.اسمائیل جعفرزاده ،وارساق راازقبایل قدیم ترک ها میداندووجودنوعی شعر(قوشما)موسوم به«وارساغی»رامنتسب به این قبیله می داند.(ارک تورکجه سؤزلوگو،ص 1228).«ازقبایل درخشانی که درترکیب بندی باقبایل آذربایجان نقش مهم واساسی داشته اند،«وارساق-وارتساق»هاست.وارساق هابامدنیت,سخنوری،شعر،جنگاوری وساخت اسلحه(شمشیر)رغبت مردان زیادی رابرانگیخته ونام خودرابرعده ای ازمناطق آذربایجان نهاده اند.درتاریخ استانبول عاشیق پاشازاده به نام قبیله وسرزمینی به نام«وارساق»برمی خوریموارساق هادرقلمروخودبارهاعلیه حکومت مرکزی قیام کرده وهیچ وقت زیربارآنهانبوده اند.شیخ سلیمان افندی بخاری ،دیران کئلکایان ،محی الدین،م.س.ایوانف،بسیم آتالای،ای.پ.پتروشفسکی وعده ای دیگر،وارساق»هاراترک زبان وازقبایل آذربایجان دانسته اند.(آذربایجان سوی کؤکونودوشونرکن،میرعلی صیدف،ص 89-90)به  عقیده مانام «ورزقان»برگرفته شده ازنام«وارساق»هامی باشد.این نام علاوه برنامیده شدن به این شهرکوچک،نام روستایی درجلفاوهمچنین نام روستایی دیگر درمنطقه میانه می باشد.استادشهریاردرمنظومه«حیدربابایه سلام»ازورزقاناخیرباآوردن مصرع«ورزقان دان آرمودساتان گلنده»یادکرده است.

اگربخواهیم درباب معنی اساطیری «وارسقان»مطلبی ارائه کنیم،بایدگفت:این نام رامی توان ازترکیب؛وار+ساق(سا+اوق)+ان دانست.واژه«وار»که گاها به صورت«بار»نیزبه کاررفته شده است(آرازبار)،درترکی به معنی ومفهوم:حافظ ونگهبان است.به نظرسیدف کلمه«ساق»ازترکیب دوواج:«سا»به معنی کمان و«اوق/اوخ»به معنی تیرمی باشد.پسوندترکی«ان»هم به معنی مکان،محل وسرزمین می باشد.باتوضیحاتی که داده شد،می توان«ورزقان/وارسقان»رااحتمالابه معنی:«سرزمین حافظان تیروکمان»دانست.

علیرضاانبار





barış manço

یازار : Alishan.Arzublog.com

+0 beyen

باریش مانچو

معاصیرتورک دونیاسینین،آدلیم وائتگی قویان پئشه کارماهنی چیلارینین بیری،رحمتلیک،باریش مانچودور.اواؤزهنرینی بیرماهنیچی ،یازیچی،شاعیر،بسته کار،شومن و...شکلینده فرانسه،اینگلتره وتورک دیلینده،یاییبدیرو300دن آرتیق رنگ به رنگ اؤدول قازانیبدیر.

بوماهنیچی،صولح ائلچیسی آدیلا،دونیااؤلکه لرینه سفرادیب.بوسفرلرتورکیه دن باشلانیب،آذربایجان،زاپن،آفریقا،اروپا،وحتتاقوطباجاسوروبدور.دئمک اولارکی باریش مانچویوزاللی دن چوخ اؤلکه یه واونلارین شهرلرینه سفرائدیب وکونسرت قوروب.بوبیرسینیلمایان رکورد ساییلیر.بوکنسرت لرده،خالق لارآراسی چالقیچیلاردان فایدالانیبدیر.

باریش ماهنیلارینین چوخونون سؤزونووموسیقی سینی اؤزویازیبدیر.اونون ماهنیلاریندا،یونگول ودیرسیز کلمه لرین یئری یوخدور.اوماهنیلاریندا،کیچییک اوشاقلاریدایاددان چیخارتماییب وچالیشیب اونلارینداگول دوداقلارنا،گولومسه مک گتیرسین.اودورکی ائلیه بیلمیشدی،دونیانین صولح  سئون اینسانلارینین اوره یینده،بؤیوک بیریئرآلسین.

باریش مانچو عایله نین ایکینجی اوغلودور.1943-جوایلده،تورکیه نین اوسکودارشهرینده دونیایاگؤزآچدی.اونون بؤیوک قارداشی،1941-جی ایلده،دونیا ایکینجی موحاریبه اودوندایانیرکن گلمیش،«ساواش»آدی آلمیشدی وباریش دوغولدوغونداموحاریبه بیتمه یه اوزقویموشدو،«باریش»آدینی آلدی.

باریش کیچیک اولدوقدا،گیتارچالماغی،اؤز-اؤزونه اویره نیب،سونراکلاسیک اولاراق،نت لاری ودیگرموسیقی آلت لرینی،آناسیندان کی بیرموسیقی معلیمیدیر،اؤیرندی.

اون آلتی یاشیندا بیرینجی رسمی کنسرتینی1959داقالاتاسارای اوخولونون بؤیوک سالونونداایجراائتدی.1962ایلینده،اوچ ماهنیسی کرامافون صحیفه سی اولاراق بازاراچیخدی.بوترانه لرین بیری«چیت چیت چدنه»آدینداچوخ آلقیشلاندی.1963جوایلده،کلاسیک موسیقی اؤیرنمک اوچون،فرانسه وبلژیک بیلیم یوردوناگیردی وعین حالدااروپاشهرلرینده کنسرت کئچیرتدی.

1967جی ایلده،اینسانین،صنعت وتیجارت فیشارینین آلتیندا،ازیلمه یینی،گؤزل حالدابیرشعروماهنیداگؤستردی.بوماهنی«دویمه لر»آدیندایدی وچوخ گؤزلرده یاش دامجیلارینی،لپه لندیردی.

1970جی ایلده تورک دونیاسینین مشهور ماهنیسی «داغلار-داغلار»ی گرامافون صحیفه شکلینده بازاراوئردی.ایلک هفته ده700مین صفحه ساتیلدی کی بیربؤیوک رکورویدو.بودؤنمده«گول پنبه-خال خال»و«بن بیلیرم»کیمی ماهنیلاریلاحئیرانلارینین داهادااوره یینی تسخیرائتدی.

1978جی ایلده ایکینجی دؤنه اولاراق،لاله خانیمیلا عاییله قوردو.بوبیرلیک اؤلن گونه جه دوام ائتدی.

ایندیسه تورکیه نین باشقاشارقی چیلاری چالیشیرلار،باریشین قیافه سینه گیرسینلر.

نهایتده باریش مانچو 1999نجو ایلین آرالیق آییندا (دی1378)شؤهره تین زیروه سینده اولا-اولاواورتایاشی حالیندا(56یاشیندا)نئچه ایل خسته لیک دن سونرادونیاسین دییشیب وسئونلرین یالنیزبوراخدی.

اونوعزیزلمک اوچون تودکیه نین بؤیوک شهرلرینده هئیکلی تیکیلیب وعکس سرگیلری قورولدوواونون شارقیلاری(ماهنیلاری)اوجمله دن،«داغلار-داغلار»و«گول پنبه سی»دیللرده اوخونور.

نمونه اولاراق اونون «دویمه لر»ماهنی سینی اوخویابیلرسینیز.

دویمه لر(شعر-موسیقی واوخویان:باریش مانچو1967):

خاطیرلادیم،بوگون کیمی

سسیزگئچن سون گئجه نی

باشین اؤنه،ایری،بیرسوچلوکیمی

منه وئردییین هدیه نی

ایکی کیچیک قول دویمه سی

بوتون بیرعاشیق،حیکایه سی

ایکی دویمه،ایکی آیری قولدا

آخشام اولونجا،سوستورورام،هرکسی،هرشئیی

گلیرقول دویمه لریمین،بیرلشمه ساعاتی

اوسول-اوسول،چیخاریب قویارام،یان-یانا

بیتسین بوایشکنجه،قالسینلاربیرآرادا...

هیهات صاباح،گون ایشیلدار

یالنیزگئجه بولوشانلار

یاشلی گؤزلرله،آیریلیرلار...،دویمه لرکیمی،بیزیم کیمی...

بیزیم کیمی..آیریلیرلار...بیزیم کیمی...آیریلیرلار...آیریلیرلار...





tebrizlı katran

یازار : Alishan.Arzublog.com

+0 beyen

آذربایجانین ایکی دیلده شعردئین شاعیرلریندن بیری«تبریزلی قطران»دیر.او1012-جی ایل تبریزین شادآبادکندینده آنادان اولموشدور.شاعیرین تام آدی«ابومنصورقطران جلیلی آذربایجانی»دیر.اوایلک تحصیلینی شادآبادداآلمیش،سونراتبریزده اوخوماغادوام ائتمیشدیر.اوزامان آذربایجاندابیرنئچه فئودال دؤولت قوروموواریدی.بونلاردان بیری پایتختی گنجه اولان،شدادی لردؤولتیدی.شرق اؤلکه لریندن عالیملر،شاعیرلرهابئله صنعتکارلارگنجه یه گئدیردیلر.قطران داتحصیلینی بیتیرندن سونرااورایاگئدیر.اوتئزلیکله گنجه ده شدادی لرسارایینادعوت اولوب،آززاماندابؤیوک نفوذ قازانیر.اوشدادیلرساراییندااولارکن اونلارین حؤکمدارلارینی مدح ائدیب هابئله اوردااوزوئرن حادیثه لرین بیرچوخونوشعره چکیبدیر.اواوزدن دؤورانین دورومونوقطرانین شعرلریندن آلابیله ریک.

1042-جی ایلده،شاعیرآرتیق تبریزده شهرین یاریسینی یئرله یکسان ائتمیش دهشتلی زلزله نین شاهیدی اولموشدو،دئمه لی تبریزه بوفلاکتده اؤنجه قاییتمیشدی.لاکینبیرچوخ تدقیقاتچیلارقطرانین گنجه یه زلزله دن سونراگلدییینی ادعاائدیرلر.

1046-جی ایلده ایرانین بؤیوک عالیم شاعیری ناصرخسروایله گؤروش ائدیب.ناصرخسروآدلیم«سفرنامه»اثرینده قطران آدلی گؤزل بیرشاعیرله گؤروشدویونوقئیدائدیب،یازیر:«تبریزده من قطران آدلی بیرشاعیرله گؤروشدوم.دیوانلارینی منه گتیریب،خوش آوازلااوخویوب،آنلاشیلمایان سؤزلری مندن ایضاح ائتمه یی خواهیش ائتدی!سونرامنیم ایضاح لاریمی قئیده آلیب اؤزشعرلرینی اوخودو.»

قطران بیرمدت ناخچیواندا،حاکیم لرین ساراییندا یاشادیقدان سونرایوردوتبریزه دؤنور.قطران تبریزی،هله ساغلیغیندایکن ایستعدادلی شاعر،مودریک فیلسوف وعالیم کی بیرچوخ اؤلکه لرده شؤهرت قازانیر.اؤزونون یازدیغینا گؤره،اونوخوراساندا وایراق دایاخشی تانیییروسئویردیلر.

اورتاآسیاشاعیری،«رشیدوتوات»عؤموربویوگؤردویوحقیقی شاعیری یالنیزقطران بیلیب.تبریزلی قطران آذربایجان هابئله ایران ادبیاتینادرین ایزلر بوراخیب،گؤزل لطیف اثرلری اولوب.تبریزین گؤرکملی شاعیری 1088-جی ایل تبریزده،سرخاب محله سینده توپراغاتاپشیریلیب.

گؤزللرفرقتینده پیس بوعالمده عذاب اولماز

منیم تک یارفراقینی گؤرنده،خوردوخواب اولماز

گوناهکارلیق نه دیر،خاطیرلامازدی کیمسه عالمده

دئسه ایدین آخیرتده هیجردن بدترعذاب اولماز.





gülmece

یازار : Alishan.Arzublog.com

+0 beyen

خامنه لی کامانچاچی عسکرچوخ یاخشی کامانچا چالاردی.کامانچانین سیملری آدام کیمی دیلله نردی.بوکیشی کامانچادادوزه لدردی.بوبوکیشینین یاخشی گله جئیی اولمادیغی اوچون،گئچینه جگی کامانچاچالماقدان ایدی.گونئی-ین چوخ کندلرینده تویاآپاریلاردی.«ملک زاده»کندینده بیرتوی واریدی.کندین اربابی داتوی داشرکت ائله میشدی.ارباب،عسکرین کامانچا چالماغیندان چوخ خوشوگلدیواوندان سوروشدو:

-اوغلوم،ائله پئشن بودور،یاآیری ایش ده گؤره رسن؟

عسکردئدی:

-باشقابیرایشیم یوخدور.آنجاق تویلاردا،شنلیکلرده کامانچاچالیب بیرجورگئچینه رم.

ارباب دئییر:محرم واوروجلوق آیینداتویاولماز،اوندابس نئجه کئچینه رسن؟

عسکردئییر:ائله کی گئچینه رم.

ارباب ئییر:تویوسوواندان سونرامنیم یانیما گل،دئییم،سنه ایکی خرواربوغداوئرسینلر.

ایکی خرواربوغداوئده سینی ائشیدن عسکراوگئجه بترهاوالارچالیر.صاباح توی سوووشاندان سونرااربابین یانیناگئدیب دئییر:

آغامن گئدیرم.

ارباب دئییر:اوغلوم کئت دا

عسکرگؤروراربابدان خبر چیخمادی.یئنه ده تکراردئییر:

آغامن کئدیرم

ارباب دئییر:اوغلوم کئت دا

عسکردئییر:حتمااربابین وردیگی وعده یادیندان چیخیب واربابادئییر:سن گئجه دئدین صاباح گل،سنه ایکی خرواربوغداوئریم.

ارباب دئییر:اوغلوم دونن گئجه سن بیرهاواچالدین منیم خوشوماگلدی،من ده بیرسؤزدئدیم سنین خوشوواگلدی،داهانه ایکی خرواربوغداایسته مکدیر؟

  • قایناق:«»مدنییت اوجاغی-بیرینجی جیلدگونئی