بانوی مبارزاویغور((ایپارسلطان))

یازار : Alishan.Arzublog.com

+0 beyen
ایپارسلطان که درتاریخ ترکان اویغوربه عنوان زنی قهرمان شناخته شده است،شهرت خودراازدلاوریهایش درجنگ های بین چین وتورک بدست آورده است.این زن مبارزهمسرجهان خوجابرادرحاکم مسلمانان تورکستان برهان الدین بود.درسال1757امپراطورچین برای اشغال سرزمینهای مسلمانان تورکستان به آن منطقه حمله میکند.طی این مبارزات که دوسال به طول انجامید ایپارسلطان دوش به دوش همسرش جهان خوجادرمقابل دشمن جنگیدوبه پیروزی دست یافت وبه عنوان زنی مبارزدرتاریخ تورکها شناخته شد.اولباس رزم برتن کرد،درصف اول جنگیدواردوی چین رامغلوب کرد.وصف دلاوریهاوزیبایی این زن مبارزبه گوش امپراطورچین نیزرسید.امپراطوربرای به اسارت گرفتن ایپارسلطان نیروهای بیشتری رابه مقابله فرستاد.ایپارسلطان که نتوانست درمقابل نیروهای امپراطورایستادگی کندمجبوربه عقب نشینی شدوبه همراه قشون خودبه منطقه خان نشین بدخشان درافغانستان پناه برد.دراین موردمورخ بدخشانی ،میرزامحمدبدخشیدرکتاب خود"تاریخ بدخشان"چنین می نویسد:دردومین سال مبارزات،قشونی دوبرابرازچین واردشد.ایپارسلطان بالشکرخود باآنهاجنگیدندومردانگی ها ودلاوریهای بسیاری ازخودنشان دادند،بسیاری ازقشون کافرچین رابرچیدولی مگربابرچیدن چیزی ازجنگ ونیزارکم می شد.قشون چین بسیارزیادبودند.(تاریخ بدخشان،تهران،ص28).امپراطورکه می دانست ایپارسلطان به بدخشان پناه برده است برای بدست آوردن اوبه حاکم بدخشان مراجعه کرد.اماحاکم بدخشان که به اسلام معتقدبوددرخواست امپراطورراردکردوایپارسلطان راتسلیم اونکرد.بااین حال امپراطورچین نمی توانست دلاوریهاوقهرمانیهاوزیبایی ایپارسلطان رافراموش کند.اوباآرزوی بدست آوردن این زن مبارزوزیبای تورک می زیست وبرای بدست یافتن به اوناچارمتکی به حیله شد.اوتعدادی ازافرادخودرابه عنوان نمایندگان تورکستان به بدخشان فرستاد وآنهاباحیله ونیرنگ ایپارسلطان رامنقاعدکردند که امپراطوربه آنهاظلم می کندوبرای مقابله بااین ستمهالازم است که  باامپراطورواردمذاکره برای صلح شوندواین کارتنهاتوسط ایپار سلطان ممکن است.تنها هدف این نیرنگ بیرون کشیدن ایپارسلطان ازبدخشان بود.ایپارسلطان جهت مذاکره باامپراطورراهی چین شد.
بعدازسه ماه درمراسم سجده امپراطورحضوریافت.
چینی هاامپراطوررافرزندخدادانسته ودراین مراسم مقابل اوسجده می کنند.اماایپارسلطان دراین مراسم مقابل امپراطورسجده نکرد.وسرتعظیم فرودنیاورد.این عمل بانی مبارزباخشم بزرگان قصرمواجه کشت وهمه انتظارفرمان اعدام اوراداشتند.لکن امپراطورباآرزوی تصاحب ایپارسلطان به اوخوش آمدگفت.
امپراطورکه درقصرخودنیزموفق به تصاحب ایپارسلطان نشد٬بدلیل اسنکه ازطرف مردم فرزندخداشناخته می شدنتوانست اوراواداربه ازدواج کند.امپراطوربامصلحت نزدیکانش  وبرای تصاحب قلب ایپارسلطان شهری مسلمان بااسلوب تورک درچین بنانهاد.امااین نیز نتیجه ای نداد.
بعداز8سال مادرامپراطورباطنابی ابریشمی نزدابپارسلطان رفت وازاوخواست یاهمسرامپراطورشودویابااین طناب خودرادرآویزد.زن مغرورتورک به جای ازدواج بادشمن ،مرک راپذیرفت وخودرابه دارآویخت.امپراطورباشنیدن خبرمرک وی بسیارغمگین شدوقطرات اشک گونه هایش راخیس کرد.غروراین زن دلاورووطن پرستی اوفراموص نشدنی است.
درسال 1930فیلمی درمورداین زن مبارزدرژاپن ساخته شد.نویسنده آمریکایی ،پرل باک درکتاب خود اسیری درقصرچین درمورد این بانوی مبارزنوشته است.
درمنابع نامهای مختلفی برای اوذکرشده است.ازآن جمله می توان به نورالانور،دیلشادخاتون،دلشادسلطان،ایپارخانیم وشی یانک فی اشاره کرد..شی یانک فی درزبان چینی به معنای زن خوشبو..بانوی معطر..می باشد،واین بدین دلیل است که  ایپارسلطان درکنارزیبایی ظاهری همیشه ازعطرهای خوشبونیز استفاده می کرد.عطرمشهورختنی درآن زمان درتورکستان به وفور تولیدمی شد.درچین رمانهایی دروصف زیبایی اونیز موجود است.




aǧrı azerbaycan dergisi

یازار : Alishan.Arzublog.com

+0 beyen

آغری نشریه آزربایجان منتشرشد.

دوستان عزیزشماره، 137نشریه((آغری))روزسه شنبه 14آذر منتشرشد.

هم اکنون میتوانیدازدکه های روزنامه فروشی وفروشنده های کتاب تورکی نشریه((آغری ))رابخواهید..





sarı gelin

یازار : Alishan.Arzublog.com

+0 beyen

آذربایجان موسیقی سینین دانیلماز شاه اثری

ساری گلین

آذربایجانین زنگین فرهنگی،موسیقی سی بوتونلوکده خالق فولکلورمیراثی اوقدرگوجلودورکی،گاهدان اوبیری میللتلری ده بومیراثی اؤزلرینه صاحاب چیخماق اوچون  وسوسه یه سالیر.بونلارین بیریسی آذربایجانیمیزین اونودولمازخالق اثری،ساری گلین ماهنی سیدی.بوشاه اثری ارمنستانداواؤزلیکده اونلارین فیکیرباشچیلاری ساختاکارلیقلا،اؤزلرینه صاحاب چیخماغاچالیشیرلار.بوآرادادئمک اولاربیزده گوناهسیزساییلمیریق،آتالاردئمیشکن،مالینی خاخشی ساخلا،قونشونی اوغروتوتما!

ساری گلین نه تک آذربایجان موغام موسیقی سینین ان باریزنیشانلاریندان بیری ساییلیربلکه اونون دویغولوایلاهی آهنگی یوخاری سویه ده مسلمان عرفانین اوزه چکیب گؤستریر.

ساری سیمده اوزن شورموغامینداگزن ساری گلین شوبهه سیز موغام موسیقیمیزین آیریلمازبیرپارچاسی ساییلیر.

ساری گلینین تکجه سحرانگیزسسی اؤزگه لری بوشاه اثره تاماح گؤزیله باخماسیناکیفایتدیر.آمماسانکی ساری سیمه،اینجه روحاتوخانماق اولمازوقوی بوتون بشریت بیلسین ساری گلین آذربایجانین دانیلمازخالق ماهنی سیدیر.

ساری گلینین یارانماتاریخینه گؤره نچه فیکیرسؤیلنمیشدیر.ساری گلین قدیم آشیق سبکینده اولان خالق ماهنیسیدی.بوماهنی یئددیلیک قوشمااوستونده قوشولوب،هابئله شورموغام اوسته تکمیلله شیب.بویئددیلیک قوشماایله شورموغامی آذربایجانین موسیقی سینه عاییدیر،بوندان علاوه بوتون موسیقی آلت لرینده (اؤزللیکله تاردا)ساری تئل تام تئللرین گلینی آدلانیر،ساری گلین ماهنی سی بوتئلده چالدیغیناگؤره داهاچوخ بوآدااویغون گلیر.

داهابیرفیکیرساری گلینین یارانماسین شاه ایسماعیل خطائی یه نیسبت وئریر.بئله نقل اولوب شاه ایسمائیل قیزل باشلارین پایتختی تبریزده اولارکن بیرگؤزل رقاصه قیزی ساراینداگؤرن کیمی بوسؤزلری دیله کتیریرویاخوددئییرلرساری گلین شاه ایسماعیلین سئوگیلیسی ایدی.ساری گلینین یارانماسیناگؤره داهابیرصوحبت ده قالیر.اودابوندان عیبارتدیر:ساری گلین ماهنیسی 1915-جی میلادی ایلده ارزروم ساریشن قیزاعاشیق اولان بیر تورک عسگرین نیسگیللی سؤزلریندن یارانیب.قیزین ننه سی بو وصلته مانع ایدی.سونرالاربوعسگرساواش مئیدانینداشهیداولارکن یولداشلاری اونون دیلیجه ساری گلین اوخویاراق دیللره سالیرلار.

هرحالداساری گلین بیرخالق اثری اولا،سونرالاراونوشاه ایسماعیل یاتورک عسگری یارادااساس بودور،بونلارین هامیسی قدیم آذربایجان تورپاغیندایارانیب.هابئله یئددیلیک قوشمااوستونده اوخونوب یازیلماسی داان اساس موضوعدور.

ساری گلینین تاریخ،مکان وسؤزونده علاوه موسیقی آلتلرینده ده آذربایجان خالقینا عاییداولماسی ایثبات اولونوب.ساری گلین ماهنیسی تاردان علاوه کی ساری سیملراؤزرینده چالینیر،اونومشایعت ائدن ان اساس موسیقی آلتی «بالابان»داشوبهه سیزآذربایجانین غنی موسیقیسینه عاییدیربونودونیانین باشقابؤیوک موسیقی خادیملری اوجمله دن فارس موسیقی سینین بؤیوک خادیمی روح ا...خالقی ده تصدیق ادیب وبالابانی اصیل آذربایجان موسیقی آلتی آدلاندیریب.«بالابان»ین  آدی بئله بونوگؤستریر(بالا=خیردا،بان=سس).

سونونداساری گلین ماهنیسینابیرداهانظرسالیب،گؤرک آذربایجانیمیزین قدیم عادت عنعنه سین نئجه دیله گتیریب ودانیشیر.بوماهنیداهربیربندین اؤزونه گؤره اؤزل بیرمعناسی وار.بوسبب اوزوندن ماهنی ائشیده نی درین دوشونجه یه مجبورائدیر.

((ساری گلین))

ساچین اوجون هؤرمزلر

گولوسولودرمزلر

ساری گلین

بوسئودانه سئودادیر؟

سنی منه وئرمزلر

نئلییم آمان آمان

ساری گلین

بودره نین اوزونو

چوبان قایتارقوزونو

نه اولابیرگون گؤریدیم

نازلی یاریمین اوزونو

نئلییم آمان،آمان

ساری گلین

عاشیق ائللرآیریسی

شاناتئللرآیریسی

بیرگونونه دؤزمزدیم

اولدوم ائللرآیریسی

نئیلییم آمان،آمان

ساری گلین.



آچار سؤزلر : گلین,

alınma sözlük'ler

یازار : Alishan.Arzublog.com

+0 beyen

آلینماسؤزلوک لرین تورک دیلینده ایشله نیل مسی

  • آمبولانس=جان قورتاران
  • ائکولوژی=چئوره بیلیمی
  • اجنبی=یابانجی
  • استخر=اوزمه گؤلو
  • دانشگاه=بیلیم یوردو
  • نمایه=گؤسترگه
  • پاره وقت=یاریم گون
  • پاک کن=سیلگی
  • نورافکن=ایشیلداق
  • پرینتر=باسیجی
  • پسوند=اک
  • تیراژ=باسقی ساییسی
  • بیمارستان=خسته خانا
  • بخش=بؤلوم
  • ظرفشوئی=قاب یویان
  • زلزله=یئرسیلگه نیشی
  • سفیر=ائلچی
  • هواپیما=اوچاق
  • فریزر=دوندوروجو
  • فشارخون=قان باسینجی
  • تمام وقت=تام گون
  • فیلتر=سوزگج
  • میکسر=قاتیجی
  • هئلی کوپتر=دیک اوچار
  • یخچال=سویودوجو




پدرمطبوعات آذربایجان

یازار : Alishan.Arzublog.com

+0 beyen

حسن بیگ زردابی

پدرمطبوعات آذربایجان

حسن بیگ ملیكوف(زردابی)28ژوئن1842(7تیرماه 1221)درشهرزرداب درساحل رودكورامتولدشد.تحصیلات ابتدایی رادرشاماخی ومتوسط رادرتفلیس گذراند.درسال 1861وارددانشگاه مسكوشدوچهارسال بعدبامعدل ممتازازدانشگاه علوم طبیعی این دانشگاه فارغ التحصیل كشت.باوجودامكان تدریس دردانشگاه مسكو،عشق بی حدووصف به وطن وسرزمین مادری وهمچنین آرزوی خدمت به ملت آذربایجان این معلم جوان وآینده داررابه آذربایجان كشاند.بعدازمدتی خدمت درتفلیس ،به قوبارفته ودردادگاهی مشغول خدمت به مردم شد.بعدها به باكوآمدودردبیرستان به تدریس روی آورد.

بعدازكشف نفت درسال 1825،آذربایجان نگاه ویژه دنیاوبالاخص امپراطوری روسیه رابه خودجلب كرد.به طوری كه بعداز حفراولین چاه نفت درخاك آذربایجان درسال1848،شرایط آذربایجان به كلی دگرگون شد.باكوروزهای متفاوتی سپری میكرد.صنایع،كارگاههاوكارخانه ها،امكانات وفضای شهری و...به سرعت هرچه تمام تر به سوی توسعه قدم برمیداشتند.چنین فضایی پیشرفت فرهنگی وآموزشی رامی طلبید.بنابرین دراولین قدم ضروری ایجادمطبوعات حس می شد.حسن بیگ زردابی كه دراین شرایط وجودنشریه ای به زبان مادری مردم آذربایجان راضروری می دید.برای جامه عمل پوشاندن به آرزوی خودسه سال تمام تلاش كردوزحمات ودردسرهای زیادی به جان خرید.بارهابه اداره ژاندارمری فراخوانده شدوتحت بازجوئی قرارگرفت.باتهدیدبه مرك ازسوی باندهاومافیای سیاه روبروشد.ازاستانبول دستگاه چاپ وحروفچینی سفارس داد وسرانجام زحمات اوبه بارنشست ودرروز22جولای1875درچابخانه قوبرناتورباكونشریه اكینچی به عنوان اولین جریده به زبان توركی آذربایجانی منتشرشد.جمهوری آذربایجان،22جولای هرسال رابانام ::روزنشرملی::نامگذاری كرده است.

نشریه اكینچی ازتاریخ22جولای1875(31تیر1254)لغایت29سپتامبر1877(7مهر1256)به صورت دوشماره درهرماه ودرتیراژ300-400نسخه منتشرمی شد.درطی این دوسال 56شماره ازاین جریده چاپ شد.دراین دوهفته نامه مقالات ونوشته های نجف بیگ وزیروف،عسگربیگ آدی گؤزل ازمسكو،محمدتقی علیزاده شیروانی ازشاماخی ،محمدصادق گنجوی ازگنجه،حیدری ازدربندوهمچنین اشعارسیدعظیم شیروانی ومقالات میرزافتحعلی آخوندوف كه بانام وكیل نامعلوم ملت امضاء می كردبه چاپ می رسید.تمام كارهاازجمله گردآوری نوشته ها،چاپ،توزیعو...راحسن بیگ خودش به تنهایی انجام می داد.وگاهی روزنامه رارایگان به ولایات وروستاها مر فرستاد.بیشتراوقات روزنامه ازنظرمادی زررمی كرد،لیكن هدف زردابی بسیاروالاتروفراترازمادیات بود.

نشریه اكینچی كه به دست پرتوان پدرمطبوعات آذربایجان حسن بیگ زردابی پابه عرصه وجودنهاده بوددراندك مدتی نام وآوازه اش درسراسرقفقازپیچیدوتحسین بسیاری از فرهیختگان،روشنفكران ومردم عادی رابرانگیخت.زردابی وگروه همكاران وی دلیل عقب ماندگی مردم منطقه رادرنبودآزادی حقیقی،باورها وپندارهای غلط،دین ومذهب آلوده شدن به خرافات،حاكمان واربابان استعمارگرو...می دانستند.آنان كه نویسندگانی آزاداندیش وآزادی خواه وطرفدارزندگی مناسب ودرخورشان مردم بودند،نهایت تلاش خودرادرجهت خارج شدن ملت ازگرداب جهالتی كه ناخودآگاه گرفتارآنشده بودوروزبه روزبیشتربه اعماق تاریك آن فرو می رفت،می كردندوحرف ها وراهكارهای خودرابه واسطه این جریده به گوش مردم می رساندند.طبیعی بودكه این خط مشی وافكارنویسندگان به مذاق دولتمردان وحاكمانی كه می خواستندمردم رادرناآگاهی وجهالت نگه دارندوبه معنای واقعی ملت رااستعماركنند،خوش نمی آمدوموجبات نارضایتی آنان رافراهم می نمود.لیكن بعدازاینكه انتشاراین جریده همچون غرش آتشفشانی،توجه منطقه رابه خودجلب كرد.برخی نوكران حلقه به گوش اربابان ومنفعت طلبان،بادرخطردیدن منافعشان وكسادشدن بازارشان كه جز ناامیدی ویاس چیزدیگری برای مردم نداشت باهربهانه واهمی به این نشریه حمله كرده وازهیچ تلاشی برای زمین زدن آن فروگذاری نكردند نهایتا29سپتامبر1877انتشاراكینچی برای همیشه متوقف شد.دراین مدت كوتاه این نشریه تبدیل به فریادوصدای آزادی خواهان ودموكراسی خواهان عصرخویش گردید.بنابراین درفضای اختناق وخفقان رژیمی مرتجع،اشغالگروتمامیت خواه زیاددوام نیاورد.زردابی واكینچی آغازگروپیشروراهی پرتلاطم ولی درعین حال درخشان وپرثمردرتاریخ فرهنگ ومطبوعات آذربایجان شدندومشعلی راكه روشن كرده بودندنه تنهاخاموش نشدبلكه روزبه روزشعله ورتركردید.پس ازتعطیلی اكینچی،زردابی ازتدریس منع گردیدوازباكوتبعیدشد،ولی همچنان به صورت فعال درمطبوعات حاضربودودرنشریات زیبا،حیات،ارشاد،كشكول،كاسپی و...مقالات علمی فرهنگی پرشماری ازوی چاپگردید.

زردابی رامیتوان مرداولینهای آذربایجان نامید.علاوه بربنیانگذاری مطبوعات وی درسال1873اولین تئاترتوركی آذربایجانی بانام«سرگذشت وزیرخان لنگران»رادرشهرباكوبه روی صحنه برد،همچنین ایشان ازموسسان نخستین مجتمع آموزشی وفرهنگی دخترانه درآذربایجان،صدراولین كنكره معلمان مسلمان آذربایجان،اولین مسلمان فارغ التحصیل دانشگاه مسكو،اولین استادمسلمان وبومی اولین دانشگاه آذربایجان،اولین دانشمندطبیعت شناس آذربایجان،بنیانگذاراولین جمعیت خیریه دركشورهای اسلامی و...بودند.

حسن بیگ زردابی كه لحظه لحظه عمرپربارخودرادرجهت اعتلای نام آذربایجان درعرصه های علمی،آموزشی،فرهنگی وادبی گذرانده بوددرتاریخ 28نوامبرسال 1907(6آذر1286)چشم ازجهان فروبست ودركنارمسجد«بی بی هیبت»باكوبه خاك سپرده شدوسالها بعدمزاراوبه گورستان فخری انتقال یافت.

روحش شاد



آچار سؤزلر : آذربایجان,

bir balık

یازار : Alishan.Arzublog.com

+0 beyen

ورزقان

ورزقان یکی ازشهرهای استان آذربایجان شرقی استکه دربخش مرکزی شهرستان ورزقان واقع شده است ومرکز این شهرستان می باشدکه درسابق یکی ازبخشهای شهرستان اهربوده است.این شهرستان درچهل کیلومتری غرب اهرو78کیلومتری شمال تبریزواقع شده است.ازسمت شرق به شهرستان اهر،ازسمت غرب به شهرستان های مرندوشبستر،ازسمت شمال به شهرستان های کلیبروجلفاوازسمت جنوب به شهرستان تبریزمحدودشده است.منطقه ورزقان ازقدیمیترین مناطق قره داغ به شمارمی رود.براساس گزارش خبرگذاری ایسکانیوزوبه گفته رئیس شورای ثبت آثارتاریخی وفرهنگی استان آذربایجلن شرقی،55تپه ومحوطه باستانی شهرستان ورزقان درفهرست آثارملی ثبت شده است.قدمت قریب به اتفاق این آثاربه بیش ازسه هزارسال برمی گردد.تازه اینها قسمت های شناخته شده ای از این آثار است.این حرکت شورای ثبت آثاراستان هرچندمسرت بخش میباشدولی قدمهای جدی جهت شناساندن تاریخ وتمدن شبه جزیره قره داغ ضروری است.نظرات مختلفی درمورد علت نامیدن این منطقه به نام«ورزقان»وهمچنین معنا ومفهوم این نام داده شده است.

عده ای واژه ورزقان راباشکل قدیمی تر«ورزگان»(ورزنه+گان)،نامی فارسی به معنای«محل برزگری»آورده اند.عده ای نیزمی گویند«دریکی ازجنگهای زمان های گذشته درمحل فعلی ورزقان،اردوگاهی ایجاد واسرارادرآنجاجمع کرده وبه آنهاوظیفه(مستمری)می دادندو«وظیفه خوران»میگفتندکه به مرورزمان به«ورزقان»مبدل شده است».(تاریخ وجغرافیای ارسباران،حسین دوستی،ص 177).دربعضی ازسایتها هم اینگونه آورده اند:«کلمه ورزقان واژه ای ترکیبی است.ازآنجایی که درزبان ترکی هرجابایستی ازلغات دارای یک واج صدادارباشد،پس اسن کلمه ترکیبی است ازدوواژه وَر+زیقان یاغان تشکیل شده است.درباب کلمه «وَر»چنین آورده اند:یک لغت آذربایجانی است ودرعمل به کارکشت ودروگفته می شودویابخشی ازمزرعه که یک کارگرروی آن کارمیکندوسهم آنکارگرازکل کل ردرحال انجام به حساب می آید.ونیزردیف وخط ممتدازکشت ومحصول رانیز گویند.همچنین به معنی سهم وحصّه نیزآمده است.کلمه«زیغان»نیزاحتمالاصورت تغییریافته«ییغان»باشدکه درترکی قدیم محتمل به کاررفته باشد.باترکیب این دوواژه به این صورت معنی اینچنین بدست می آید:«محل خرمن محصولات کشاورزی».عده دیگرنیزمعتقدهستند:«احتمالاکلمه ورزقان دراصل«وَرَزَقان»باشدواگرچنین باشدبه معنی محل خشک کردن محصولات باغی است.به این صورت که وَرَزَندرترکی به معنی زمین مسطحی که درکنارباغات انگوروسایرمحصولات باغی است وازآن برای پهن وخشک کردن میوه ها استفاده می شود.یابه عبارتی دیگرخرمن میوه نیزمیتواند باشد.گان یاقان یاکان نیزبه معنی محل آمده است.»

ضمن احترام گذاشتن به نظرات نویسندگان مطالب بالایادآوریادآوری میکنم اگراین نام بخاطرمساعدبودن کشت وزرعبه این منطقه(قریب به اتفاق دیمی)داده شده است این نام می توانست زیبنده مناطقی چون دشت مغان ودشت گرمادوز که ازلحاظ کشت وزرع گندم وجووشایرغلات سرآمدسرزمین آذربایجان است،بوده باشد.درموردباغ وومحصولات باغی هم همینطوراست..افسانه «وظیفه خوران»هم تکان داده نشودبهتراست!

به عقیده ماواؤه«ورزقان»صورت تصوریافته کلمه «وارساقان»میباشدکه به مرورزمان تغییروتحول یافته وبه صورت فعلی درآمده است.شایان ذکراست وجود«وارساق/وارتساق»هابه عنوان یکی ازقبایل ترک زبان آذربایجان به اتفاق قبایلی همچون:ساقاها،قاشقای ها،آرساق ها،باسیل هادرآذربایجان وهمسایه های آن امری تثبیت شده است.اسمائیل جعفرزاده ،وارساق راازقبایل قدیم ترک ها میداندووجودنوعی شعر(قوشما)موسوم به«وارساغی»رامنتسب به این قبیله می داند.(ارک تورکجه سؤزلوگو،ص 1228).«ازقبایل درخشانی که درترکیب بندی باقبایل آذربایجان نقش مهم واساسی داشته اند،«وارساق-وارتساق»هاست.وارساق هابامدنیت,سخنوری،شعر،جنگاوری وساخت اسلحه(شمشیر)رغبت مردان زیادی رابرانگیخته ونام خودرابرعده ای ازمناطق آذربایجان نهاده اند.درتاریخ استانبول عاشیق پاشازاده به نام قبیله وسرزمینی به نام«وارساق»برمی خوریموارساق هادرقلمروخودبارهاعلیه حکومت مرکزی قیام کرده وهیچ وقت زیربارآنهانبوده اند.شیخ سلیمان افندی بخاری ،دیران کئلکایان ،محی الدین،م.س.ایوانف،بسیم آتالای،ای.پ.پتروشفسکی وعده ای دیگر،وارساق»هاراترک زبان وازقبایل آذربایجان دانسته اند.(آذربایجان سوی کؤکونودوشونرکن،میرعلی صیدف،ص 89-90)به  عقیده مانام «ورزقان»برگرفته شده ازنام«وارساق»هامی باشد.این نام علاوه برنامیده شدن به این شهرکوچک،نام روستایی درجلفاوهمچنین نام روستایی دیگر درمنطقه میانه می باشد.استادشهریاردرمنظومه«حیدربابایه سلام»ازورزقاناخیرباآوردن مصرع«ورزقان دان آرمودساتان گلنده»یادکرده است.

اگربخواهیم درباب معنی اساطیری «وارسقان»مطلبی ارائه کنیم،بایدگفت:این نام رامی توان ازترکیب؛وار+ساق(سا+اوق)+ان دانست.واژه«وار»که گاها به صورت«بار»نیزبه کاررفته شده است(آرازبار)،درترکی به معنی ومفهوم:حافظ ونگهبان است.به نظرسیدف کلمه«ساق»ازترکیب دوواج:«سا»به معنی کمان و«اوق/اوخ»به معنی تیرمی باشد.پسوندترکی«ان»هم به معنی مکان،محل وسرزمین می باشد.باتوضیحاتی که داده شد،می توان«ورزقان/وارسقان»رااحتمالابه معنی:«سرزمین حافظان تیروکمان»دانست.

علیرضاانبار